vrijdag 27 juli 2018

Integreren, Hoe dan? afl. 4 Uitnodigen



Ik heb altijd geleerd dat het onbeleefd is om jezelf bij iemand uit te nodigen.  En al helemaal niet voor het eten. En dus nodigde ik in eerste instantie altijd mijn niet-westerse vrienden eerst bij ons uit, en stelde niet voor dat wij zouden komen eten: Nee, ik wilde niet zo onbeschoft doen. Totdat mijn vader me vertelde dat hij had gelezen dat in sommige culturen mensen het liefst hadden dat je op bezoek kwam in plaats van uitgenodigd te worden. Moeilijk te geloven? Dat vond ik ook. Tot ik in contact kwam met een Turks stel. Ik weet niet hoe vaak ik hen heb uitgenodigd om bij mij thuis te komen eten. De boot werd volledig afgehouden. Na de zoveelste ‘inshallah’ dacht ik aan de woorden van mijn vader en besloot het over een andere boeg te gooien: “Als het lastig is voor jullie om bij ons te komen, kunnen we ook wel bij jullie komen eten?” “O, dat is goed, donderdag?” Hmm, over cultuurclash gesproken.

De activiteiten die we opzetten voor ‘nieuwkomers’ om te integreren, gaan heel erg uit van het Nederlandse uitnodigingsbeleid: Wij nodigen hen uit om bij ons op bezoek te komen. Taalles wordt gegeven in onze buurthuizen, onze verenigingen zijn open voor iedereen, dialooggroepen zijn ‘bij ons’. Wij hebben zo het gevoel erg gastvrij te zijn, maar werkt dit wel? Mijn man gaf een tijdje taalles als vrijwilliger bij een welzijnsorganisatie. Toen de welzijnsorganisatie failliet ging, dreigden de taallessen ook te stoppen. Een Indiase vriendin vroeg ons om zelf taalles te komen geven aan haar en haar vrienden. En dus gaven we drie maanden lang taalles aan een groep Indiase mensen, bij haar thuis. Een paar van deze groep zijn dierbare vrienden geworden.

Blijkbaar moeten sommige nieuwkomers eerst over een drempel heen om op bezoek te gaan. De vraag die we ons kunnen stellen is: kunnen we eerste activiteiten bedenken waarbij we onszelf uitnodigen bij de nieuwkomers? Op een manier die veilig is voor beide partijen? Dus als het eerste contact met de buren is gelegd vragen of ze het leuk zouden vinden als je een keer komt eten. Of als je als buurt een interculturele maaltijd wil organiseren, vragen of het bij je niet-westerse buurtgenoten kan, en of zij hun vrienden ook willen uitnodigen. Of taalles geven aan huis. En kunnen we dan, in onze ‘kennismaken met de Nederlandse Maatschappij’-lessen, het hebben over de Nederlandse gastvrijheid-etiquette.

Hebben jullie nog voorstellen hoe we kunnen omdenken in waar we onze interculturele activiteiten kunnen organiseren?


woensdag 18 juli 2018

Integreren, hoe dan? afl. 3 De inclusieve samenleving


Gewetensvraag: Hoe anders mogen mensen zijn en toch nog bij jou horen?

Vorige week vloog er weer zo’n facebookbericht over mijn startpagina: ‘allochtoon x eist dat wij ons aanpassen. Deel dit bericht als je ook vindt dat hij/zij zijn grote bek moet dicht houden’. In gedachten hoor ik een oud vrouwtje met overal fronsrimpels dit krassend voorlezen, onderwijl citroenen etend. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat de schrijvers van zulke zure berichten mooi oud worden.

Ik geloof er niet zo in dat een van de partijen zich maar helemaal moet aanpassen aan de ander. In een inclusieve samenleving zal iedereen zich enigszins moeten aanpassen, maar in de kern zullen we moeten leren accepteren dat de ander anders is. Helaas zijn we in Nederland nog niet heel erg goed in het vieren van diversiteit: we zijn nog steeds best wel gewend aan onszelf opsluiten in ons eigen kringetje, zoals tijdens de Verzuiling. Zoveel Nederlanders hoor ik zeggen: “Met zo en zo een persoon kan ik geen vrienden zijn, die is te anders.” Een inclusieve samenleving is meer dan openheid of tolerantie: Een open samenleving vraagt wel om aanpassing alleen niet aan de voorkant, in een tolerante samenleving sluit je je op in je eigen subgroepje, de 'andere' tolereer je, maar hoort niet bij jou. Een inclusieve samenleving begint hier: jij bent anders, ik ben anders, wij horen bij elkaar.

Nu ben ik niet een heel gemiddelde vrouw, dus ben ik eraan gewend me te verbinden met mensen die ‘anders’ zijn dan ik. En dit is volgens mij het geheim: Als we ons gevoel van eigenwaarde niet meer laten afhangen van de mate waarin we passen in de groep, is het helemaal niet zo moeilijk om je te verbinden met Anderen.

In Jordanië werden we ooit uitgenodigd te lunchen bij een streng-islamitisch gezin. Henry in de gastenkamer, ik in de keuken bij de vrouwen en kinderen. Ik leerde een prachtige moderne vrouw kennen van mijn leeftijd in spijkerbroek en met een aantal leuke kinderen. Toen het eten gereed was, pakte ze haar burka, deed ‘em over haar hoofd heen, draaide zich naar me om en vroeg: “wat vind je van mijn burka?” Tja daar had ik niet zo snel een antwoord op (uh, Zwart? Zedig? Lang?- iemand een tip?). Maar wanneer ik nu een moslima in burka tegenkom, zie ik altijd die leuke moderne jonge vrouw voor me uit Jordanië, die zo anders was dan ik, maar een ontzettend warm mens. Met haar kon ik vrienden worden, dus misschien met deze andere vrouw ook.

Mind you, ik ben bepaald geen allemansvriend en ik heb stevige overtuigingen. Er zijn genoeg karakters waarmee ik flink bots. Maar over het algemeen bots ik op karakter, niet op overtuiging of cultuur. Dat is wel een wezenlijk verschil. Bij mij mogen mensen anders zijn dan ik ben: Juist mooi, want ik weet heel goed dat ik mijn beperkingen heb. Ik kan andere mensen goed om me heen gebruiken. Interessant ook, om de wereld te leren zien vanuit een andere bril. Ik denk dat deze houding ervoor heeft gezorgd dat ik zoveel kennissen en vrienden heb met verschillende achtergronden. Het heeft mijn leven verrijkt, dus ik beveel het je van harte aan: laat mensen die anders zijn maar bij je horen. Daar houd je hoogstens een interessant leven aan over.

dinsdag 10 juli 2018

Integreren, Hoe dan? afl. 2: op bezoek bij de buren


Een tijdje geleden werd ik gebeld door een kennis. Ze waren uitgenodigd bij hun islamitische buren. Of ik nog tips had hoe ze zich bij hun buren moesten gedragen. Mijn gedachten gingen terug naar de eerste keer dat ik bij mijn toenmalige islamitische buren op de stoep stond. Ongehinderd door enige kennis van multiculturele etiquette, belde ik aan, was mezelf en kreeg leuk contact.

Ik belde bij ze aan, want we hadden een bloemetje gekregen, maar zouden een paar dagen weggaan. Als zuinige Nederlander vond ik het zonde om dat mooie bloemetje in mijn eigen huis te laten verpieteren. Dus ik met mijn man en het bloemetje naar de buren. We werden meteen binnen uitgenodigd. De buurvrouw dook de keuken in om pannenkoeken te maken voor ons, terwijl de buurman ons ontving in de woonkamer. Het was het begin van een goede relatie met de buren. Op een dag hielp Henry de buurman met de computer, en als tegenprestatie bood hij aan om onze keuken te schilderen. Die keuken was inderdaad wel toe aan een opknapbeurt. Ik heb hartelijk gelachen om dit vriendelijke gebaar, dat meteen een niet zo subtiele hint was.

Toen we verhuisden naar een andere stad, zetten we vanaf het begin in op goed contact met de buren. Dus met oud en nieuw bakten we oliebollen voor de hele buurt en brachten die langs: “Hoi, wij zijn Henry en Miriam. Wij zijn op nummer xx gaan wonen. Alvast een gelukkig nieuwjaar!” Sommige buren nodigden ons uit om koffie te komen drinken, bij andere buren bleef het daarbij. Vorig jaar zijn we verhuisd en paste ik dezelfde tactiek toe, maar nu met zelfgebakken koekjes van onze zoon. Weer is ons contact met de buren positief, hoewel ik moet zeggen dat ik onze eerste buren in Delft (van het bloemetje) soms nog wel een beetje mis.

Iedereen houdt ervan gekend te zijn. Met een klein presentje naar de buren om kennis te maken is altijd goed, wat de culturele achtergrond van de buur ook is. Natuurlijk probeer ik rekening te houden met dieetdingen: dus ik breng geen alcohol, geen vlees, geen gelatine. Ik zorg ervoor dat ik netjes gekleed ben, en doe in de gang mijn schoenen uit. En verder ben ik mezelf, toon oprecht interesse en lach vriendelijk.

De belangrijkste tip die ik kan geven: neem zelf het initiatief om kennis te gaan maken. Wanneer je in een nieuwe omgeving komt, weet je niet of mensen wel op je zitten te wachten. Het is extra spannend om dan op je buur af te stappen. Moet je voorstellen hoe het is als je je ook nog onzeker voelt over de taal en de cultuur.  Dus als je nieuwe buren krijgt, waar ze ook vandaan komen: zorg voor een klein presentje en ga even kennis maken. Wie weet klikt het wel, en biedt je buurman je aan om samen je keuken op te knappen…



woensdag 4 juli 2018

Zo! Geïnspireerd door sociaal ondernemen


Wat hebben een platform voor lokaal ondernemen, een vitaliteitscoach, een kruidentheemerk en een buurthuis gemeen? Op het oog niet zoveel, ze zijn hoogstens complementair aan elkaar. Ik heb het hier over 4 sociale ondernemingen die ik en 8 andere young professionals de afgelopen 3 maanden heb ondersteund bij het opbouwen van hun bedrijf: GoodNeighbours is een platform dat ondernemende buurtgenoten zichtbaar maakt voor hun buurtgenoten. Labuwa is een vitaliteitscoach die juist ook vrouwen uit sociaal economisch kwetsbare contexten zich vitaler wil laten voelen; Kruidenthee Amsterdam wil bijdragen aan de biodiversiteit en een groener Amsterdam door het lokaal kweken en verwerken van kruiden in Amsterdam; en De Gibraltar is de ontmoetingsplek voor bewoners van de Gibraltarbuurt waar ze elkaar kunnen inspireren tot een duurzame, gezonde en sociale levensstijl. 


Afgelopen maanden was ik trainee bij Starters4communities, een organisatie die sociaal ondernemen in Nederland wil stimuleren door starters en Young professionals te koppelen aan startende sociaal ondernemers. Deze Young professionals ondersteunen de startende ondernemers bij het opzetten van hun onderneming. Het was voor mij de kans om te ontdekken hoe ik mijn sociale hart kon koppelen aan mijn kennis van bedrijfsleven en overheid.

Sociaal ondernemen, ondernemen waarbij het oplossen van een maatschappelijk vraagstuk centraal staat in plaats van winst maken, is sterk in opkomst in Nederland. Maar we lopen nog flink achter op onze buurlanden. We hebben bijvoorbeeld geen aparte juridische vorm voor sociaal ondernemingen. Dit hindert jammerlijk de samenwerking met gemeentes, die nog sterk denken in stichtingen en NGO’s (rechtsvormen waar winstgevend zijn taboe is). Maar er zijn ook successen: denk bijvoorbeeld aan Tony Chocolonely en bierbrouwerij de Prael. Na deze drie maanden ben ik overtuigd dat voor het bouwen van een inclusieve en duurzame samenleving sociale ondernemingen een onmisbare bouwsteen zullen blijken te zijn.
 
Afgelopen vrijdag was het afsluitende pitch-event, waar wij als Young Professionals 'onze' projecten mochten presenteren. Bob van Lanen en ik lieten zien dat vanuit een sterke visie een redelijke businesscase kon worden ontwikkeld waarin de beheerders van De Gibraltar met name gezonde, duurzame en sociale activiteiten zouden faciliteren. Door in te zetten op een vaste groep vrijwilligers en veel verschillende activiteiten uit te proberen zien wij kansen voor De Gibraltar zich te ontwikkelen tot een bloeiend buurthuis gerund door twee betrouwbare en ondernemende buurtbewoners. Onze pitch werd beloond met de 1e prijs vanwege de duidelijke bijdrage die wij hebben kunnen leveren aan De Gibraltar. 

Ik heb ontdekt dat ik belangrijke kennis en vaardigheden bezit om ondernemers te helpen bij het uitwerken en communiceren van hun bedrijfsideeën. En ook dat ik energie krijg van het mee mogen denken met sociale, ondernemende mensen. Rhea en Jolanda, beheerders van De Gibraltar, zijn voor mij voorbeelden van moedige, energieke ondernemers met een groot hart. Ik heb veel nieuwe ideeën gekregen voor sociaal ondernemingen die cohesie en duurzaamheid in hun buurt willen bevorderen.

Laat je ook inspireren tot betekenisvol ondernemen: kijk eens op de website van Starters4communities, De Gibraltar of een van de andere ondernemingen. Wil je graag zelf een sociale onderneming opstarten, maar kan je wel een steuntje in de rug gebruiken bij het uitwerken van je plannen? Ik sta voor je klaar: www.wij-perspectief.nl